Bản quyền truyền hình: Đã có tín hiệu tích cực?

07:50, Thứ Ba, 30/05/2017 (GMT+7)

(XHTT) - Bản quyền luôn là vấn đề “nhức nhối” của thị trường truyền hình trả tiền trong nhiều năm qua song dường như bắt đầu có những tín hiệu tích cực giải quyết vấn nạn này.

Nhà đài bất lực với tình trạng vi phạm bản quyền

Đó là câu chuyện của VTVcab cách đây gần 1 tháng. Nhà cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền này đã chính thức phải thông báo tới các thuê bao của mình về việc phải ngừng phát sóng các trận đấu thuộc giải UEFA Champions League, UEFA Europa League (Cúp C1 và C3) trong mùa giải năm nay. Lý do đưa ra thì giống y như năm ngoái - các trận đấu bị vi phạm bản quyền nên đơn vị cung cấp giải đấu tước quyền phát sóng, trong khi tiền đã trả rồi. Chỉ riêng sự cố ngừng phát sóng này đã gây thiệt hại ước tính lên đến hàng triệu USD.

VTCcab đã phải ngừng phát sóng các trận đấu trong khuôn khổ Cup C1 và C3 dù đã trả hết tiền.
VTCcab đã phải ngừng phát sóng các trận đấu trong khuôn khổ Cup C1 và C3 dù đã trả hết tiền.

Theo quy định của Liên đoàn bóng đá châu Âu, khi bán bản quyền tại bất cứ quốc gia nào, đơn vị mua bản quyền để kinh doanh phải có trách nhiệm bảo vệ bản quyền, không cho đơn vị khác quay hình, chống sao chép, nếu không bảo vệ được bản quyền trong lãnh thổ của mình mà để bị đơn vị khác vi phạm thì chính đơn vị mua bản quyền sẽ phải chịu trách nhiệm và bị cắt bản quyền.

Vì vậy, trong quá trình phát sóng VTVcab đã liên tục phải rà soát, tìm ra các trang vi phạm, thông báo văn bản với các đơn vị vi phạm và báo cáo cơ quan chức năng để ngăn chặn. Tuy nhiên, không thể nào kiểm soát nổi bởi số lượng trang vi phạm quá lớn, cũng như khi phát hiện ra không thể xử lý ngay như yêu cầu của đối tác. Chính vì vậy, đơn vị này đành bất lực nhìn mình bị tước bản quyền phát sóng hai giải đấu.

Năm ngoái, khi lần đầu tiên bị đối tác tước quyền phát sóng VTVcab đã cho biết sẽ kiện các đơn vị thu lậu bản quyền phát sóng UEFA Champions League. Tuy nhiên, có vẻ vụ việc đã bị chìm xuồng hoặc mức phạt không đủ răn đe nên năm nay, tình trạng vi phạm vẫn tiếp diễn. Trong đó cả sự góp mặt của cả những gương mặt lớn có tên tuổi như FPT, Đài truyền hình TP.HCM, Truyền hình cáp TP.HCM, Đài tiếng nói Việt Nam online...

Lần này VTVcab cũng cho biết đã thuê một công ty luật đứng ra hoàn thiện hồ sơ để kiện ra tòa án nhân dân thành phố Hà Nội các đơn vị ăn cắp bản quyền của VTVcab. Hiện VTVcab đang hoàn thiện hồ sơ khởi kiện. Không rõ lần kiện này có khiến các đơn vị vi phạm bản quyền “chùn chân” hay không?

Những tín hiệu tích cực ban đầu

Đó là việc Clip TV và FPT Play vừa thông báo sẽ chính thức ngừng phát sóng nhiều kênh của VTV (từ VTV2 đến VTV9) từ ngày 29/5 vì lý do bản quyền chưa đạt được thỏa thuận trong vấn đề bản quyền với VTV. Hiện tại chỉ còn duy nhất 1 kênh truyền hình thiết yếu VTV1 là được phát sóng trên hai hệ thống này. Trong khi đó, các kênh này của VTV vẫn được phát sóng bình thường trên các hệ thống của nhà cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền khác. Điều đó có thể hiểu là các đơn vị khác đã đạt được thỏa thuận bản quyền phát sóng với VTV từ trước đó.

Theo đại diện của Clip TV thì các doanh nghiệp cung cấp ứng dụng OTT như Clip TV, FPT Play đều có nhu cầu được sử dụng nội dung có bản quyền để cung cấp cho người dùng. Vì vậy, họ mong muốn các nhà sản xuất truyền hình như VTV, VTVcab, SCTV có chính sách hỗ trợ và có chính sách cho các doanh nghiệp OTT trong nước phát triển. Tuy nhiên, thực tế là trong bối cảnh cạnh tranh quá khốc liệt của thị trường truyền hình trả tiền tại Việt Nam, doanh nghiệp nào cũng mong muốn có những nội dung mang bản sắc riêng để thu hút và giữ chân khách hàng. Chính vì vậy, việc không muốn chia sẻ với các đối thủ, và cả với các doanh nghiệp truyền hình OTT là điều dễ hiểu. Thỏa thuận hợp tác chỉ đạt được khi hai bên cùng có lợi. Nhiều nhà cung cấp truyền hình trả tiền đã phải bỏ ra một số tiền không nhỏ để mua quyền phát sóng các kênh của VTV trong nhiều năm qua.

Dù việc Clip TV và FPT Play ngừng phát sóng các chương trình của VTV chỉ như muối bỏ bể. Vẫn còn vố số các website, các trang cung cấp nội dung video trên internet đang tiếp phát các chương trình, các kênh của VTV mà không có bất kỳ thỏa thuận nào với đài truyền hình này. Tuy nhiên, vấn đề bản quyền truyền hình đã bắt đầu có những chuyển biến tích cực, tạo thêm động lực cho các nhà cung cấp dịch vụ nghiêm chỉnh tuân thủ vấn đề bản quyền.

Nên chăng ban hành một “Nghị định 49” dành cho vấn đề bản quyền truyền hình?

Năm 2015, tại Hội thảo “Hợp tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan Việt Nam - Hàn Quốc năm 2015”, Hàn Quốc cũng cho biết vi phạm bản quyền truyền hình không chỉ là vấn nạn của riêng Việt Nam mà ở Hàn Quốc cũng vậy. Việc thiếu cơ sở hạ tầng công nghệ để giám sát và theo dõi vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan là một thách thức khi giải quyết vấn nạn này. Thêm vào đó, mức xử phạt hiện nay còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe.

Đó là một trong những lý do khiến tình trạng vi phạm bản quyền truyền hình vẫn là vấn nạn nhức nhối của thị trường truyền hình trả tiền trong nhiều năm qua, trở thành một trong những lý do khiến thị trường này phát triển không lành mạnh, cạnh tranh bằng giá là chủ yếu khiến lợi nhuận của các doanh nghiệp ngày càng thấp. Thị trường phát triển thuê bao mới rất kém, chỉ loanh quanh giành khách hàng của nhau.

Liên tưởng tới lĩnh vực viễn thông, vấn đề quản lý thông tin thuê bao trả trước cũng là một bài toán không tìm ra lời đúng trong gần chục năm, dù có sự tham gia của nhiều cơ quan, bộ, ngành. Tuy nhiên, sự ra đời của Nghị định 49/2017/NĐ-CP ngày 24/4 vừa qua có vẻ đã giải quyết được vấn đề này.

Tất nhiên, hai lĩnh vực này là hoàn toàn khác nhau, song thiết nghĩ nguyên tắc tập trung trách nhiệm và nâng mức phạt thật nặng của Nghị định 49 có thể cũng sẽ là giải pháp hữu hiệu cho câu chuyện bản quyền hiện nay. 

 HV

.
.
.

.
.
.